Tüneller İçin Yangına Dayanıklı Kablo: Havalimanı ve İstasyon Rehberi

Tüneller için yangına dayanıklı kablo seçimi, yalnızca alev altında uzun süre çalışan bir kablo bulmak anlamına gelmez. Tüneller, metro istasyonları, havalimanları ve tren istasyonları; yüksek insan yoğunluğunu, uzun tahliye yollarını, kapalı alanları ve çok sayıda kritik elektrik sistemini aynı altyapıda bir araya getirir.

Bu nedenle proje ekibi yangın sırasında hangi sistemlerin çalışmaya devam etmesi gerektiğini önce belirlemelidir. Acil aydınlatma, yangın algılama, sesli tahliye, duman tahliye, havalandırma, acil haberleşme ve kritik kontrol devreleri farklı elektriksel görevler üstlenir. Dolayısıyla bu sistemlerin tamamı için tek bir evrensel “yangın kablosu” kullanmak doğru yaklaşım değildir.

Ayrıca yangın güvenliği birkaç bağımsız kablo özelliğinden oluşur. Devre bütünlüğü kablonun yangın sırasında görevini sürdürüp sürdürmediğini açıklar. Alev yayılımı yangının kablo boyunca ilerlemesini değerlendirir. Duman ve halojen özellikleri tahliye koşullarını etkiler. E30, E60 ve E90 gibi sistem performansları ise kabloyu taşıyan tava, kelepçe ve sabitleme elemanlarını da değerlendirmeye dahil eder.

Örneğin yüksek yangına tepki performansı gösteren bir kablo, yangın sırasında acil aydınlatma devresini otomatik olarak çalışır halde tutmaz. Buna karşılık FE180 veya PH120 performanslı bir kablo da tek başına bütün duman, halojen veya yangına tepki şartlarını karşıladığını kanıtlamaz.

ETK Kablo, ulaşım ve kritik altyapı projeleri için farklı yangına dayanıklı kablo çözümleri üretir.

Kısa cevap: Tünel, metro, havalimanı veya istasyon projesinde önce kritik devrenin görevini belirleyin. Ardından gerekli çalışma süresini, devre bütünlüğü standardını, LSZH gereksinimini, alev yayılımını, mekanik korumayı ve gerekiyorsa komple kurulum sistemi bütünlüğünü ayrı ayrı tanımlayın. En yüksek sayıda yangın etiketi taşıyan kablo değil, gerçek güvenlik fonksiyonuna uygun ve belgelendirilmiş kablo sistemi doğru seçimdir.

Tüneller İçin Yangına Dayanıklı Kablo: Hızlı Karşılaştırma

Gereksinim	Temel Amaç	Tipik Uygulama
Devre bütünlüğü	Kritik devrenin yangın sırasında çalışmasını sürdürmek	Acil aydınlatma, alarm, haberleşme, kontrol
Yangın + mekanik şok	Yangın sırasında ek fiziksel etkilere karşı devreyi korumak	Acil durum devreleri
Düşük duman	Tahliye sırasında görüş kaybını azaltmaya yardımcı olmak	Tünel, metro, terminal, istasyon
Halojensiz yapı	Korozif halojen içeren yanma ürünlerini sınırlandırmak	Kapalı ulaşım alanları
Alev yayılımı	Alevin kablo güzergâhı boyunca ilerlemesini sınırlandırmak	Yoğun kablo tesisatları
E30 / E60 / E90	Komple kablo kurulum sisteminin fonksiyonunu korumak	Kritik güvenlik sistemleri
EMI ekranlama	Elektromanyetik girişimi sınırlamak	Alarm, kontrol, haberleşme
Mekanik koruma	Darbe, ezilme ve saha hasarını azaltmak	Servis tüneli, teknik hacim, dış güzergâh
UV / çevresel dayanım	Açık saha koşullarına uyum sağlamak	Havalimanı apronu, dış istasyon altyapısı

Dolayısıyla yangına dayanım yalnızca teknik şartnamenin bir bölümüdür. Elektriksel görev, ortam, mekanik risk ve kurulum sistemi de aynı anda değerlendirilmelidir.

Tüneller İçin Yangına Dayanıklı Kablo Neden Farklıdır?

Tüneller ve yer altı ulaşım sistemleri, yangın güvenliği açısından sıradan bir bina katından farklı koşullar oluşturur.

Bu yapılarda sıklıkla:

• Uzun tahliye yolları
• Sınırlı kaçış noktaları
• Yer altı hacimleri
• Yoğun kablo güzergâhları
• Karmaşık havalandırma sistemleri
• Duman kontrol sistemleri
• Elektrik dağıtım odaları
• Haberleşme altyapıları
• CCTV sistemleri
• Acil durum telefonları
• Yangın algılama sistemleri
• Trafik ve operasyon kontrol sistemleri

birlikte bulunur.

Yangın sırasında bazı normal sistemler kontrollü şekilde devreden çıkabilir. Buna karşılık diğer sistemler tahliye ve müdahale tamamlanana kadar çalışmaya devam etmelidir.

Bu nedenle tüneldeki bütün kabloların FE180 veya PH120 olması gerekmez. Proje yangın stratejisi hangi devrenin ne kadar süre çalışması gerektiğini belirlemelidir.

Yangına Dayanıklı Kablo Nedir?

Yangına dayanıklı kablo, belirlenmiş laboratuvar test koşulları altında elektriksel, kontrol, sinyal veya ilgili haberleşme fonksiyonunu korumaya yönelik özel konstrüksiyon kullanır.

Üretici yangın performansını sağlamak için tasarımda şu elemanlardan yararlanabilir:

• Mika bazlı yangın bariyerleri
• Seramik oluşturan izolasyon bileşikleri
• Cam elyaf bantlar
• Yangına dayanıklı dolgu sistemleri
• Halojensiz dış kılıflar
• Özel yüksek sıcaklık bileşikleri

Ancak bu malzemelerden herhangi birinin bulunması tek başına yangın sınıfını kanıtlamaz.

Bitmiş kablo ilgili standardın tanımladığı test koşullarını karşılamalıdır.

Yangına Dayanıklı ile Alev Geciktirici Kablo Aynı mı?

Hayır.

Alev geciktirici kablo, alevin kablo boyunca ilerlemesini sınırlandırmaya odaklanır.

Buna karşılık yangına dayanıklı kablo, yangın devam ederken devrenin çalışmasını korumaya çalışır.

Dolayısıyla:

• Alev geciktirici ≠ devre bütünlüğü
• IEC 60332 ≠ IEC 60331
• Düşük alev yayılımı ≠ yangında çalışmayı sürdürme

Bir tünel veya havalimanı projesi aynı kablo için iki performansı birlikte isteyebilir.

Bu temel ayrımı kablo yangın performansı rehberimizde daha ayrıntılı inceleyebilirsiniz.

Tüneller İçin Yangına Dayanıklı Kablo: Devre Bütünlüğü

Devre bütünlüğü, kablonun tanımlı yangın koşulları altında amaçlanan elektriksel veya sinyal fonksiyonunu sürdürmesini ifade eder.

Bu özellik özellikle şu sistemlerde önem kazanabilir:

• Acil aydınlatma
• Yangın alarmı
• Sesli tahliye
• Duman kontrolü
• Acil haberleşme
• Yangınla mücadele sistemleri
• Basınçlandırma
• Kritik operasyonel kontrol

Ancak gerekli çalışma süresini yalnızca piyasadaki en yüksek süre değerine göre seçmeyin.

Örneğin bir sistemin yangın senaryosunda yalnızca tahliyenin belirli aşamasına kadar çalışması gerekebilir. Başka bir sistem ise itfaiye müdahalesi boyunca devrede kalmalıdır.

Dolayısıyla süreyi kablodan önce güvenlik fonksiyonu belirlemelidir.

Tüneller İçin Yangına Dayanıklı Kablo: IEC 60331

IEC 60331 ailesi, yangın koşullarında devre bütünlüğünü koruması gereken kablolar için önemli uluslararası test yöntemleri sunar.

Güncel IEC 60331-1:2018 ve IEC 60331-2:2018 yöntemleri, en az 830°C sıcaklıkta yangını mekanik şok ile birlikte değerlendirir.

Temel çap ayrımı şöyledir:

• IEC 60331-1: toplam dış çapı 20 mm’den büyük ilgili kablolar
• IEC 60331-2: toplam dış çapı 20 mm’yi aşmayan ilgili kablolar

Bu kapsam uygun alçak gerilim güç ve kontrol kablolarının yanında belirli metalik data, telekom ve optik fiber kabloları da içerir.

Dolayısıyla proje şartnamesinde yalnızca “IEC 60331” yazmak eksik kalabilir.

Kablo çapını, gerilim seviyesini, ilgili bölümü ve kabul edilen test belgesini birlikte tanımlayın.

Güncel küçük çaplı yöntem için IEC 60331-2:2018 resmî IEC sayfasını inceleyebilirsiniz.

Yangın Sırasında Mekanik Şok Neden Önemlidir?

Gerçek bir tünel yangınında kablo yalnızca sıcaklığa maruz kalmayabilir.

Aynı anda:

• Kablo destekleri hareket edebilir
• Malzemeler düşebilir
• Yapısal elemanlar deforme olabilir
• Titreşim oluşabilir
• Kabloya darbe gelebilir

Bu nedenle yangınla birlikte mekanik etkiyi değerlendiren testler, basit alev yayılımı testlerinden farklı bilgi sağlar.

Ancak laboratuvar testinin gerçek yangındaki bütün olası etkileri birebir temsil ettiğini de varsaymayın. Sertifikayı standardın tanımladığı sınırlar içinde yorumlayın.

Tüneller İçin Yangına Dayanıklı Kablo: EN 50200 ve PH120

EN 50200, acil durum devreleri için kullanılan küçük ve korumasız kablolarda yangına dayanım test yöntemlerinden biridir.

Standart; yangın alarmı, acil aydınlatma ve haberleşme gibi belirli acil devreleri kapsayabilir.

Test yaklaşımı kabloyu yaklaşık 842°C nominal sıcaklıkta aleve ve mekanik şoka maruz bırakır.

Projelerde şu PH seviyeleriyle karşılaşabilirsiniz:

• PH30
• PH60
• PH90
• PH120

Ancak PH120’yi otomatik olarak “yangın + darbe + su püskürtme” şeklinde tanımlamayın.

EN 50200 su püskürtmesi konusunda bilgilendirici bir ek yaklaşım içerir; fakat PH120 ifadesi tek başına her üründe ayrı bir su testi yapıldığını kanıtlamaz.

Bu nedenle proje su etkisini özellikle istiyorsa ilgili test şartını ayrıca yazın.

FE180 Tünel Projesinde Ne Anlama Gelir?

FE180, Avrupa ve uluslararası kablo şartnamelerinde sık karşılaşılan bir kablo bütünlüğü tanımıdır.

Ancak FE180’i tek başına eksiksiz standart olarak değerlendirmeyin.

Satın alma sırasında şu bilgileri kontrol edin:

• Gerçek test standardı
• Standart sürümü
• Test süresi
• Test edilen ürün kodu
• Damar veya pair konstrüksiyonu
• Kesit
• Test laboratuvarı
• Belgenin kapsamı

Dolayısıyla yalnızca ürün isminde “FE180” yazdığı için tünel veya metro şartnamesini karşıladığını varsaymayın.

FE180 ile PH120 Aynı mı?

Hayır.

Her ikisi de yangında devre fonksiyonuyla ilgilidir; ancak aynı test koşullarını temsil etmez.

Bu nedenle:

• FE180 olması PH120’yi otomatik sağlamaz
• PH120 olması FE180’i otomatik sağlamaz
• 180 dakika değeri 120 dakikadan otomatik olarak “daha yüksek sınıf” değildir

Proje gerçek test koşullarını ve gerekli güvenlik fonksiyonunu esas almalıdır.

Bu performansların detaylı ayrımını FE180, PH120, E30, E60 ve E90 rehberimizde bulabilirsiniz.

E30, E60 ve E90 Tünel Kablolarında Ne Anlama Gelir?

E30, E60 ve E90 yalnızca kablonun üzerinde bulunan süre etiketleri değildir.

DIN 4102-12 yaklaşımı komple elektriksel kablo kurulum sisteminin fonksiyon bütünlüğünü değerlendirir.

Test edilen sistem şu elemanları kapsayabilir:

• Kablo
• Kablo tavası
• Kablo merdiveni
• Kelepçeler
• Askılar
• Destekler
• Ankrajlar
• Sabitleme aralıkları
• Montaj geometrisi

Bu nedenle “E90 kablo aldım, sistemim E90 oldu” şeklinde bir yaklaşım doğru değildir.

Kablo ile birlikte onaylanmış taşıma ve sabitleme düzenini de uygulayın.

Neden Kablo Taşıma Sistemi Tünelde Kritiktir?

Yangına dayanıklı bir kablo elektriksel bütünlüğünü korusa bile taşıyıcı sistem çökerse kritik devre fonksiyonunu kaybedebilir.

Örneğin:

• Plastik sabitleme elemanı eriyebilir
• Tava deforme olabilir
• Askı kopabilir
• Kablo yangın bölgesine düşebilir
• Bükülme veya çekme kabloya ek mekanik yük bindirebilir

Dolayısıyla uzun tünel güzergâhlarında kablo ile montaj sistemini tek mühendislik çözümü olarak değerlendirin.

Tüneller İçin Yangına Dayanıklı Kablo: LSZH Neden Önemlidir?

Kapalı tünel ortamında duman tahliye ve kaçış koşullarını doğrudan etkileyebilir.

Yoğun duman:

• Kaçış yönlendirmelerini gizleyebilir
• Görüş mesafesini azaltabilir
• Tahliyeyi zorlaştırabilir
• Acil müdahale ekiplerinin çalışmasını güçleştirebilir

Bu nedenle düşük dumanlı ve halojensiz malzemeler tünel ve metro projelerinde önemli rol oynayabilir.

Ancak LSZH’yi devre bütünlüğü ile karıştırmayın.

LSZH ≠ FE180

LSZH ≠ PH120

LSZH ≠ E90

Bir kablo az duman üretirken yangın altında elektriksel fonksiyonunu erken kaybedebilir.

Buna karşılık yangına dayanıklı başka bir kablonun duman ve halojen performansını ayrı belgeler üzerinden kontrol etmek gerekebilir.

Düşük Duman ile Halojensiz Aynı Özellik mi?

Tam olarak değil.

Düşük duman, yangın sırasında oluşan optik duman yoğunluğu ile ilgilidir.

Halojensizlik ise malzemenin klor, brom ve benzeri halojen içeriği ile yanma sırasında oluşan ilgili gaz özelliklerine odaklanır.

Bu nedenle şartnamede gerekiyorsa:

• IEC 61034 duman yoğunluğu
• IEC 60754 halojen ve asitlik performansı

gibi gereksinimleri ayrı ayrı belirtin.

Malzeme farklarını LSZH ve PVC kablo rehberimizde ayrıca inceleyebilirsiniz.

Tüneller İçin Yangına Dayanıklı Kablo: CPR ve Yangına Tepki

Yangına tepki ile yangına dayanım iki ayrı performans alanıdır.

B2ca, Cca, Dca ve Eca gibi CPR Euroclass seviyeleri kablonun yangının gelişimine yaptığı katkıyı ele alır.

Buna karşılık FE180, PH120 veya başka devre bütünlüğü performansları yangın sırasında fonksiyonun korunmasına odaklanır.

Dolayısıyla:

B2ca ≠ FE180

B2ca ≠ PH120

B2ca ≠ E90

Bunun yanında önemli bir kapsam ayrımı vardır. EN 50575, yapı işlerinde genel kullanıma yönelik güç, kontrol ve haberleşme kablolarının yangına tepki performansını ele alır. Ancak güvenlik tesisatında güç veya sinyal sürekliliğinin sağlanmasının esas olduğu belirli kabloları kendi kapsamı dışında bırakır.

Dolayısıyla kritik yangın devresindeki yangına dayanım belgesini genel CPR belgesiyle aynı şey gibi değerlendirmeyin.

Projede yangına tepki performansı da isteniyorsa gerçek ürünün hangi standarda, hangi beyana ve hangi sınıflandırmaya göre belgelendirildiğini ayrıca kontrol edin.

Fiber tarafındaki Euroclass yaklaşımını B2ca CPR gereksinimleri rehberimizde detaylandırıyoruz.

EN 13501-3:2025 Neden Önemlidir?

Avrupa yangın sınıflandırmasında yangına tepki ile yangına direnç için farklı bölümler bulunur.

EN 13501-6 elektrik kablolarında yangına tepki sınıflandırmasını ele alır.

Buna karşılık güncel EN 13501-3:2025, bina servis tesisatındaki yangına direnç performansının sınıflandırılmasında:

• Kendi yapısında yangına dayanım taşıyan korumasız elektrik kablolarını
• Kablo sistemlerini koruyan yangın koruma sistemlerini

kapsayan ayrı bir çerçeve içerir.

Bu nedenle büyük Avrupa tünel, terminal ve istasyon projelerinde “reaction to fire” ile “resistance to fire” ifadelerini aynı sınıflandırma gibi kullanmayın.

B2ca + FE180 + PH120 + E90 Nasıl Okunmalı?

Bir teknik şartnamede bu dört tanım yan yana bulunabilir.

Ancak bunları tek bir düşükten yükseğe doğru performans sırası olarak okumayın.

Tanım	Temel Soru
B2ca	Kablo yangının gelişimine nasıl katkıda bulunuyor?
FE180	Kablo ilgili yangın testinde bütünlüğünü koruyor mu?
PH120	Kablo yangın ve mekanik etki altında devreyi koruyor mu?
E90	Test edilmiş komple kurulum sistemi fonksiyonunu sürdürüyor mu?

Dolayısıyla dört kod da farklı teknik sorulara cevap verir.

Tüneller İçin Yangına Dayanıklı Kablo: Acil Aydınlatma

Acil aydınlatma normal enerji sistemi devre dışı kaldığında yolcuların çıkışa ulaşmasını destekler.

Bu nedenle kritik besleme hattı proje yangın stratejisinde tanımlanan süre boyunca enerji taşımaya devam etmek zorunda olabilir.

Kablo seçiminde yalnızca yangın performansına bakmayın.

Ayrıca şu elektriksel kriterleri kontrol edin:

• Anma gerilimi
• İletken kesiti
• Akım taşıma kapasitesi
• Gerilim düşümü
• Kısa devre koşulları
• Hat uzunluğu
• Montaj yöntemi

ETK’nın bu devrelere yönelik çözümleri yangına dayanıklı enerji kabloları ailesinde yer alır.

Duman Tahliye ve Havalandırma Sistemleri

Tünel ve yer altı istasyonlarında duman yönetimi yangın senaryosunun temel parçalarından biri olabilir.

Sistem şu ekipmanları içerebilir:

• Duman tahliye fanları
• Jet fanlar
• Basınçlandırma fanları
• Motorlu damperler
• Kontrol panoları
• İzleme sistemleri

Ancak fan motorunun enerji kablosu ile damperin kontrol kablosu aynı elektriksel konstrüksiyonu kullanmak zorunda değildir.

Güç devresi yüksek akım taşırken kontrol hattı daha küçük kesitli ve ekranlı yapı isteyebilir.

Dolayısıyla “duman tahliye sistemi kablosu” şeklinde tek ürün tanımı kullanmayın.

Yangın Alarm ve Algılama Sistemlerinde Kablo Seçimi

Yangın algılama sistemi şu cihazları bağlayabilir:

• Dedektörler
• Manuel ihbar butonları
• Yangın alarm panelleri
• Modüller
• Sirenler
• Diğer alarm cihazları

Ancak “yangın alarm kablosu” uygulamayı tanımlar. Bu ifade kablonun otomatik olarak yangına dayanıklı olduğunu göstermez.

Bazı alarm devreleri sadece uygun elektriksel ve yangına tepki performansı isterken kritik devreler ayrıca devre bütünlüğü isteyebilir.

Bu nedenle panel gereksinimlerini, kapasitansı, iletken direncini, ekranlamayı ve yangın performansını birlikte değerlendirin.

Ürün tiplerini yangın alarm kablosu seçim rehberimizde karşılaştırabilirsiniz.

Sesli Tahliye ve Acil Anons Sistemleri

Havalimanı ve istasyon gibi büyük kamusal alanlarda sesli tahliye sistemleri kriz sırasında yolculara yönlendirme sağlar.

Proje mimarisine göre sistem şu kablo tiplerini kullanabilir:

• Yangına dayanıklı hoparlör kablosu
• Yangına dayanıklı sinyal kablosu
• Yangına dayanıklı kontrol kablosu
• Yangına dayanıklı enerji kablosu
• Özel haberleşme kablosu

Dolayısıyla yalnızca elektriksel sürekliliği koruyan bir güç kablosunu özel haberleşme kablosunun yerine kullanmayın.

Direnç, kapasitans, ekranlama ve sistem topolojisi de uygun olmalıdır.

Acil Haberleşme ve Telefon Sistemleri

Tünellerde acil telefon, kontrol merkezi bağlantısı ve başka güvenlik haberleşmeleri kritik olabilir.

Kablo yangında çalışmayı sürdürmek zorundaysa devre bütünlüğü önem kazanır.

Ancak haberleşme sistemi ayrıca şu parametreleri isteyebilir:

• Kontrollü kapasitans
• Ekranlama
• Belirli iletken direnci
• Dengeli pair yapısı
• Protokole özgü iletim karakteristikleri

Bu nedenle yalnızca FE veya PH etiketi kablonun haberleşme sistemine elektriksel olarak uygun olduğunu kanıtlamaz.

Tüneller İçin Yangına Dayanıklı Fiber Optik Kablo

Kritik ulaşım altyapıları yalnızca bakır haberleşme kullanmaz.

Fiber optik ağlar şu sistemlerin omurgasını oluşturabilir:

• Acil haberleşme
• CCTV
• SCADA
• Operasyon kontrolü
• İstasyon haberleşmesi
• Güvenlik sistemleri
• Kritik network bağlantıları

Yangın sırasında optik iletişimin devam etmesi gerekiyorsa proje normal LSZH fiber yerine özel yangına dayanıklı fiber konstrüksiyonu isteyebilir.

Güncel IEC 60331-1 ve IEC 60331-2 kapsamları belirli optik fiber kabloları da içerir. Ancak optik performansın test sırasında nasıl doğrulanacağını gerçek ürün standardı ve test belgesi üzerinden kontrol edin.

ETK’nın özel ürünlerini yangına dayanıklı fiber optik kablo çözümleri arasında inceleyebilirsiniz.

Yangına Dayanıklı Kablo Ekranlı Olabilir mi?

Evet.

Yangına dayanım ve elektromanyetik ekranlama iki ayrı tasarım özelliğidir.

Tünel ve istasyonlarda kablolar şu EMI kaynaklarına yakın geçebilir:

• Enerji kabloları
• Motorlar
• VFD sistemleri
• Transformatörler
• Traction altyapısı
• Büyük elektrik panoları

Bu nedenle hassas kontrol ve sinyal devreleri:

• Al/PET folyo
• Kalaylı bakır örgü
• Kombine ekran

gibi ekran yapıları isteyebilir.

Ancak yangına dayanım ekranlama sağlamaz; ekranlama da yangına dayanım sağlamaz.

Tüneller İçin Yangına Dayanıklı Kablo: Mekanik Koruma

Servis tünelleri, teknik odalar ve dış güzergâhlar mekanik olarak zor koşullar oluşturabilir.

Projeye göre şu koruma yapıları kullanılabilir:

• SWA çelik tel zırh
• SWB çelik tel örgü
• Metalik bant
• Özel koruyucu kılıflar
• Metalik olmayan takviye sistemleri

Ancak zırh kablonun dış çapını, ağırlığını ve rijitliğini artırır.

Dolayısıyla ağır zırhı her yangına dayanıklı kabloya otomatik olarak eklemeyin.

Mekanik risk yoksa gereksiz zırh montajı ve maliyeti artırabilir.

Zırh Yangına Dayanımı Artırır mı?

Tek başına hayır.

Çelik tel veya metalik bant mekanik korumaya hizmet eder.

FE veya PH performansını ise kablonun yangına dayanıklı izolasyon ve bariyer sistemi sağlar.

Örneğin zırhlı bir kablo mekanik olarak çok güçlü olabilir ancak özel yangın bariyeri yoksa devre bütünlüğünü koruyamayabilir.

Bu nedenle:

zırh ≠ yangına dayanım

Tünel Kablolarında Su ve Nem

Tünel ve yer altı servis hacimleri yüksek neme veya suya maruz kalabilir.

Ancak halojensiz dış kılıf ya da yangına dayanım özelliği kabloyu otomatik olarak suya dayanıklı hale getirmez.

Projeye göre:

• Su bloklama
• Nem bariyeri
• Uygun dış kılıf
• Zırh altı koruma
• Sızdırmaz rakorlar

ayrıca gerekebilir.

Dolayısıyla yangın performansı ile çevresel performansı bağımsız kontrol edin.

Havalimanlarında Yangına Dayanıklı Kablo Seçimi

Havalimanları yolcu terminalleri ile büyük teknik ve dış saha altyapısını aynı projede birleştirir.

Kritik sistemler şunları içerebilir:

• Yangın algılama
• Acil aydınlatma
• Sesli tahliye
• Duman kontrolü
• Acil haberleşme
• Güvenlik altyapısı
• Erişim kontrol arayüzleri
• Kritik izleme sistemleri

Terminal içindeki kablo için düşük duman ve halojensiz yapı ön plana çıkabilir.

Buna karşılık apron veya dış teknik alanlara giden güzergâh ayrıca UV, nem, sıcaklık ve mekanik koruma isteyebilir.

Bu nedenle havalimanının tamamında tek bir yangına dayanıklı konstrüksiyon kullanmayı hedeflemeyin.

Havalimanı Dış Güzergâhlarında Ek Gereksinimler

Terminal dışındaki kablolar:

• Yer altı kanallarından
• Servis tünellerinden
• Teknik binalardan
• Apron altyapısından
• Açık saha ekipmanlarından

geçebilir.

Bu nedenle proje yangın performansına ek olarak:

• UV dayanımı
• Su ve nem dayanımı
• Sıcaklık aralığı
• Mekanik koruma
• Uygun dış kılıf

isteyebilir.

Sonuç olarak mükemmel bir yangın sertifikası dış ortam uygunluğunun yerine geçmez.

Tren İstasyonlarında Yangına Dayanıklı Kablo

Tren istasyonları yolcu alanlarını, sinyalizasyon arayüzlerini, enerji sistemlerini ve haberleşme altyapılarını aynı tesis içinde birleştirir.

Projede şu kritik sistemler bulunabilir:

• Acil aydınlatma
• Yangın algılama
• Yolcu tahliye sistemleri
• Sesli alarm
• Acil haberleşme
• Duman tahliye
• Havalandırma
• Kritik kontrol sistemleri

Bu nedenle istasyon kabloları birçok açıdan metro ve havalimanı kablolarıyla benzer güvenlik problemleri taşır.

Ancak raylı sistem projelerindeki genel kablo ailelerini demiryolu kabloları rehberimizde ayrıca ele alıyoruz.

İstasyon Kablosu ile Demiryolu Araç Kablosu Aynı mı?

Hayır.

Bir tren istasyonunda sabit şekilde döşenen kablo otomatik olarak rolling stock kablosu değildir.

Rolling stock kabloları:

• Tren
• Lokomotif
• Vagon
• Raylı sistem aracı

içindeki hareketli araç ortamına göre tasarlanır.

Buna karşılık istasyon kabloları:

• Binalarda
• Platformlarda
• Tünellerde
• Teknik odalarda
• Sabit hat altyapısında

kullanılır.

Dolayısıyla EN 50264, EN 50306 veya EN 45545-2 gibi rolling stock odaklı standartları istasyondaki bütün sabit kablolara otomatik olarak uygulamayın.

Metro İstasyonlarında Yangına Dayanıklı Kablo

Metro istasyonları yangın güvenliği açısından en zor sabit ulaşım ortamlarından bazılarını oluşturabilir.

Proje yalnızca istasyon salonunu değil:

• Peron tünellerini
• Hat tünellerini
• Cross-passage alanlarını
• Havalandırma şaftlarını
• Teknik odaları
• Acil çıkış güzergâhlarını

kapsayabilir.

Bu alanların her biri farklı mekanik, elektriksel ve yangın şartları oluşturabilir.

Dolayısıyla metro kablo schedule’ında normal devreleri ve yangın sırasında çalışması gereken kritik devreleri açık biçimde ayırın.

Yangına Dayanıklı Güç Kablosu Nerede Kullanılır?

Yangına dayanıklı güç kablosu kritik ekipmana yangın sırasında enerji taşır.

Örnek uygulamalar:

• Acil aydınlatma
• Duman tahliye fanları
• Yangın pompaları
• Basınçlandırma sistemleri
• Kritik havalandırma
• Acil durum ekipmanı

Ancak yangına dayanım elektriksel tasarımın yerine geçmez.

Proje ayrıca:

• İletken kesitini
• Akım taşıma kapasitesini
• Gerilim düşümünü
• Kısa devre performansını
• Montaj koşullarını

doğru hesaplamalıdır.

Yangına Dayanıklı Kontrol Kablosu Nerede Kullanılır?

Kontrol devreleri yangın sırasında fanlara, damperlere veya acil ekipmana komut göndermeye devam etmek zorunda olabilir.

Örnekler:

• Duman damperleri
• Fanlar
• Yangın kapıları
• Acil ekipman
• Güvenlik röleleri
• Kontrol panoları

Bu nedenle yangına dayanıklı kontrol kablosu devre bütünlüğünü multicore kontrol fonksiyonuyla birleştirir.

EMI bulunan güzergâhlarda ayrıca uygun ekranlama gerekir.

Yangına Dayanıklı Sinyal Kablosu Seçimi

Sinyal ve haberleşme hatlarında yalnızca iletken sürekliliğini korumak yeterli olmayabilir.

Sistem şu parametreleri de isteyebilir:

• Karşılıklı kapasitans
• Pair yapısı
• Ekranlama
• İletken direnci
• Protokole özgü elektriksel özellikler

Bu nedenle özel sinyal kablosunu yalnızca yangına dayanıklı olduğu için genel güç kablosuyla değiştirmeyin.

ETK JE-H(St)H Bd FE180 PH120 E30-E90

ETK’nın JE-H(St)H Bd FE180 PH120 E30-E60-E90 kablosu, kritik sinyal ve haberleşme devreleri için bir ürün örneğidir.

Ürünün yayınlanan teknik yapısında:

• Bakır iletken
• Yangına dayanıklı izolasyon sistemi
• Pair organizasyonu
• Cam elyaf koruma
• Al/PET genel ekran
• Halojensiz dış kılıf

bulunur.

Ayrıca ürün sayfası FE180, PH120 ve uygun sistem kurulumunda E30/E60/E90 performanslarını ayrı test başlıkları altında yayınlar.

Bu örnek aynı kabloda farklı yangın özelliklerinin bulunabileceğini gösterir. Ancak bu performansları tek bir birleşik “yangın sınıfı” olarak okumayın.

ETK (N)HXH-J FE180 E90 Enerji Kablosu

ETK’nın (N)HXH-J ailesi kritik güç devreleri için halojensiz yangına dayanıklı 0,6/1 kV enerji kablosu çözümleri içerir.

Güncel ürün yapısında:

• Sınıf 1 veya Sınıf 2 bakır iletken
• Seramik oluşturan çapraz bağlı izolasyon
• Halojensiz dolgu
• Halojensiz dış kılıf

bulunur.

Bu konstrüksiyon acil aydınlatma, duman kontrolü ve başka kritik enerji devrelerinde değerlendirilebilir.

Ancak nihai uygulama her zaman projenin gerilim, kesit, akım ve yangın şartlarıyla eşleşmelidir.

Tüneller İçin Yangına Dayanıklı Kablo: En Sık Yapılan Hatalar

1. Yalnızca “Yangına Dayanıklı Kablo” Yazmak

Bu ifade test standardını, süreyi ve sistem fonksiyonunu tanımlamaz.

2. Bütün Tünel Kablolarının FE180 Olması Gerektiğini Sanmak

Her devrenin yangın sırasında aynı fonksiyonu sürdürmesi gerekmez.

3. LSZH’yi Yangına Dayanım Sanmak

Duman ve halojen performansı devre bütünlüğünden farklıdır.

4. Alev Geciktiriciyi Yangına Dayanıklı Sanmak

Alev yayılımı ile yangında çalışma sürekliliği farklı performanslardır.

5. FE180’i Standardsız Yazmak

Gerçek test standardını ve sertifika kapsamını kontrol edin.

6. FE180 ile PH120’yi Aynı Sanmak

İki performans farklı test koşullarından doğar.

7. PH120’nin Otomatik Su Testi Olduğunu Sanmak

Su maruziyeti gerekiyorsa ilgili ek gereksinimi ayrıca tanımlayın.

8. E90’ı Sadece Kablo Özelliği Sanmak

E90 test edilmiş komple kurulum sistemiyle ilişkilidir.

9. Kablo Tavasını ve Sabitlemeleri Unutmak

Yangında destek sistemi çökerse devre fonksiyonu da kaybolabilir.

10. B2ca’yı FE180 Sanmak

Yangına tepki ile yangına direnç farklı performans alanlarıdır.

11. Rolling Stock Standardını İstasyon Kablosuna Otomatik Uygulamak

Araç içi kablo ile sabit altyapı kablosunun kullanım ortamları farklıdır.

12. Dış Kılıf Rengini Sertifika Sanmak

Kırmızı veya turuncu renk yangın performansını kanıtlamaz.

13. Mika Bant Varsa Kabloyu Otomatik FE180 Sanmak

Bitmiş kablo gerçek yangın testini geçmelidir.

14. EMI Gereksinimini Göz Ardı Etmek

Yangına dayanım ekranlama sağlamaz.

15. Mekanik Riski Göz Ardı Etmek

Yangın performansı uygun olmayan fiziksel konstrüksiyonu telafi edemez.

16. Bütün Güvenlik Devrelerinde Aynı Kabloyu Kullanmak

Güç, kontrol, sinyal ve fiber devreleri farklı elektriksel konstrüksiyonlar ister.

17. Her Zaman En Uzun Yangın Süresini Seçmek

Gerçek çalışma süresini yangın senaryosu belirlemelidir.

18. CPR ile Devre Bütünlüğünü Aynı Belge Sanmak

İki sistem farklı yangın güvenliği sorularına cevap verir.

Tüneller İçin Yangına Dayanıklı Kablo Nasıl Seçilir?

1. Güvenlik Fonksiyonunu Belirleyin

Kablonun acil aydınlatma, alarm, havalandırma, haberleşme veya başka bir kritik sisteme hizmet edip etmediğini tanımlayın.

2. Yangında Gerekli Çalışma Süresini Belirleyin

Tahliye ve yangın senaryosunu kullanın. En yüksek süreyi otomatik olarak şartnameye yazmayın.

3. Devre Bütünlüğü Standardını Seçin

İlgili IEC 60331 bölümü, EN 50200 veya projenin istediği diğer yöntemi açıkça yazın.

4. Sistem Bütünlüğünü Tanımlayın

E30, E60 veya E90 gerekiyorsa test edilmiş taşıma, sabitleme ve kablo kombinasyonunu belirleyin.

5. Duman ve Halojen Gereksinimini Yazın

LSZH, duman yoğunluğu ve asitlik şartlarını ayrı maddeler halinde tanımlayın.

6. Alev Yayılımını Ayrı Tanımlayın

IEC 60332 veya ilgili proje şartını devre bütünlüğünden ayrı değerlendirin.

7. Yangına Tepki Sınıflandırmasını Kontrol Edin

İlgili kullanım alanında Euroclass gerekiyorsa gerçek ürün ve mevzuat kapsamını doğrulayın.

8. Elektriksel Gereksinimleri Tanımlayın

Gerilim, kesit, akım, direnç, kapasitans ve ekranlama gibi normal kablo kriterlerini unutmayın.

9. Mekanik Korumayı Belirleyin

SWA, SWB veya başka mekanik korumayı yalnızca güzergâh riski istiyorsa ekleyin.

10. Çevresel Koşulları Kontrol Edin

UV, nem, su, yağ, kimyasal ve sıcaklık etkilerini değerlendirin.

11. Kablo Taşıma Sistemini Kontrol Edin

Fonksiyon bütünlüğü istiyorsanız tava, kelepçe, askı ve ankraj sistemini sertifikayla eşleştirin.

12. Sertifikayı Exact Ürünle Eşleştirin

Test edilen ürün kodunun, kesitin ve konstrüksiyonun gerçek sipariş edilen ürünle aynı veya belge kapsamındaki onaylı varyant olduğunu doğrulayın.

Tüneller İçin Yangına Dayanıklı Kablo RFQ’sunda Neler Yer Almalı?

• Proje tipi
• Tünel, metro, havalimanı veya tren istasyonu bilgisi
• Kablonun güvenlik fonksiyonu
• Gerekli çalışma süresi
• Enerji, kontrol, sinyal veya haberleşme kablo tipi
• Anma gerilimi
• Damar veya pair sayısı
• İletken kesiti
• İletken sınıfı
• Ekranlama gereksinimi
• IEC 60331 gereksinimi
• İlgili IEC 60331 bölümü
• EN 50200 gereksinimi
• PH sınıfı gerekiyorsa
• FE180 gerekiyorsa gerçek test standardı
• E30 / E60 / E90 gerekiyorsa kurulum sistemi şartı
• LSZH gereksinimi
• Duman yoğunluğu gereksinimi
• Halojen / asitlik gereksinimi
• Alev yayılımı testi
• Yangına tepki sınıfı gerekiyorsa tam sınıflandırma
• Zırh gereksinimi
• Ezilme ve darbe gereksinimi
• UV dayanımı
• Su / nem şartları
• Yağ veya kimyasal dayanımı
• Çalışma sıcaklığı
• Montaj sıcaklığı
• Minimum bükülme yarıçapı
• Taşıma ve sabitleme sistemi
• Proje özel standardı
• Ulusal mevzuat gereksinimleri
• Tip test raporları
• Üçüncü taraf sertifikasyon
• Gerçek ürün kodu

Böylece üretici genel bir “tunnel fire cable” tanımını tahmin etmek yerine gerçek sistem için teknik olarak uygun kablo konstrüksiyonunu teklif eder.

ETK Kablo Tünel, Havalimanı ve İstasyon Çözümleri

ETK Kablo; tünel, metro, havalimanı, tren istasyonu ve diğer kritik ulaşım altyapıları için farklı düşük akım, kontrol, sinyal, enerji ve fiber optik kablo konstrüksiyonları üretir.

Projeye göre portföy şu çözümleri içerebilir:

• Yangına dayanıklı sinyal kabloları
• Yangına dayanıklı kontrol kabloları
• Yangına dayanıklı enerji kabloları
• Yangına dayanıklı fiber optik kablolar
• Halojensiz haberleşme kabloları
• Ekranlı kontrol ve sinyal kabloları
• Mekanik zırhlı altyapı kabloları
• Demiryolu ve metro haberleşme kabloları

Bu ürünlerde devre bütünlüğü, halojensiz malzeme, düşük duman, elektromanyetik ekranlama ve mekanik koruma gibi özellikler proje gereksinimine göre farklı kombinasyonlarda bulunabilir.

Ancak ETK Kablo açısından da doğru yaklaşım bütün yangın etiketlerini tek üründe maksimum seviyeye çıkarmak değildir.

Önce devrenin güvenlik fonksiyonu, elektriksel görev ve kurulum ortamı belirlenir. Ardından gerçek test belgeleriyle uyumlu konstrüksiyon seçilir.

Tüneller İçin Yangına Dayanıklı Kablo Hakkında Sıkça Sorulan Sorular

Tünellerde neden yangına dayanıklı kablo kullanılır?

Yangın sırasında tahliye, aydınlatma, alarm, duman kontrolü ve haberleşme gibi belirli kritik sistemlerin çalışmaya devam etmesi gerekebilir.

Tüneldeki bütün kablolar yangına dayanıklı olmak zorunda mı?

Hayır. Her devre farklı güvenlik fonksiyonuna sahiptir. Bazı kablolar yalnızca uygun yangına tepki veya LSZH performansı isterken kritik devreler ayrıca devre bütünlüğü isteyebilir.

LSZH tünel kablosu yangına dayanıklı mıdır?

Otomatik olarak değildir. LSZH duman ve halojen davranışını açıklar; devre bütünlüğü ayrı test gerektirir.

Alev geciktirici kablo tünel için yeterli midir?

Kritik devre yangında çalışacaksa tek başına yeterli olmayabilir. Alev geciktiricilik devre bütünlüğünü kanıtlamaz.

IEC 60331 nedir?

Yangın altında devre bütünlüğünü değerlendiren test yöntemleri ailesidir. Güncel ana yöntemler yangınla birlikte mekanik şoku da değerlendirir.

IEC 60331-1 ile IEC 60331-2 arasındaki fark nedir?

İlgili alçak gerilim kablolarında temel fark toplam dış çaptır. Part 1, 20 mm üzerindeki; Part 2 ise 20 mm ve altındaki kablolar için tasarlanmıştır.

PH120 ne demektir?

PH120, ilgili test çerçevesinde yangın ve mekanik etki altında belirlenen süre boyunca devre bütünlüğü performansını ifade eder.

PH120 mutlaka su püskürtme içerir mi?

Hayır. Su etkisi gerekiyorsa ilgili ek test veya ürün standardını ayrıca kontrol edin.

FE180 ne demektir?

FE180 yangın bütünlüğüyle ilgili yaygın bir performans tanımıdır. Ancak gerçek teknik anlamını ilgili test standardı ve sertifikayla birlikte değerlendirin.

FE180 ile PH120 aynı mı?

Hayır. Farklı test koşullarını ve performans kavramlarını temsil ederler.

E90 ne demektir?

E90, ilgili DIN 4102-12 yaklaşımında test edilmiş kablo kurulum sisteminin 90 dakikalık fonksiyon bütünlüğüyle ilişkilidir.

E90 sadece kablo özelliği midir?

Hayır. Tava, kelepçe, destek, ankraj ve montaj geometrisi de test edilmiş sistemin parçasıdır.

B2ca tünel kablosu yangına dayanıklı mıdır?

B2ca bir yangına tepki sınıfıdır ve tek başına devre bütünlüğünü kanıtlamaz.

Bir kablo hem yüksek yangına tepki hem devre bütünlüğü performansı taşıyabilir mi?

Evet, ilgili performansların her biri gerçek ürün için ayrı test ve dokümantasyonla doğrulanmışsa aynı konstrüksiyonda birden fazla özellik bulunabilir.

Tünellerde neden düşük dumanlı kablo önemlidir?

Yoğun duman görüş mesafesini azaltabilir, kaçış yönlendirmelerini gizleyebilir ve tahliyeyi zorlaştırabilir.

Halojensiz kablonun avantajı nedir?

Uygun halojensiz malzeme yanma sırasında halojen içeren korozif gazların oluşumunu sınırlandırmaya yardımcı olur.

Yangına dayanıklı kablo ekranlı olabilir mi?

Evet. Hassas kontrol ve haberleşme devreleri ayrıca elektromanyetik ekranlama kullanabilir.

Yangına dayanıklı kablo zırhlı olabilir mi?

Evet. Güzergâh yüksek mekanik risk taşıyorsa uygun zırh eklenebilir.

Zırh FE180 sağlar mı?

Hayır. Zırh mekanik korumadır; yangına dayanımı özel izolasyon ve yangın bariyeri sistemi sağlar.

Yangına dayanıklı fiber optik kablo tünelde kullanılabilir mi?

Evet. Kritik optik haberleşmenin yangın sırasında sürmesi gereken projelerde özel yangına dayanıklı fiber konstrüksiyonlar kullanılabilir.

Havalimanlarında yangına dayanıklı kablo gerekir mi?

Proje yangın stratejisine göre seçilmiş acil ve can güvenliği devreleri yangında fonksiyon sürekliliği isteyebilir.

Tren istasyonu kablosu rolling stock kablosu mudur?

Hayır. İstasyon altyapısı sabit tesisattır; rolling stock kabloları tren ve raylı araçlar için tasarlanır.

Her kritik devrede en yüksek yangın sınıfını kullanmak gerekir mi?

Hayır. Doğru performans sistemin güvenlik fonksiyonuna, gerekli çalışma süresine ve uygulanabilir standarda göre belirlenmelidir.

Tünel için hangi yangına dayanıklı kablo seçilmelidir?

Önce devrenin güç, kontrol, sinyal, haberleşme veya fiber fonksiyonunu belirleyin. Ardından gerekli çalışma süresini, devre bütünlüğü testini, LSZH ve alev performansını, mekanik korumayı ve kurulum sistemi gereksinimlerini birlikte değerlendirin.

Sonuç: Tüneller İçin Yangına Dayanıklı Kablo Nasıl Doğru Seçilir?

Tüneller için yangına dayanıklı kablo seçimi, ürün üzerinde en fazla yangın kodunu bulmakla başlamamalıdır. İlk soru her zaman şu olmalıdır: Bu devre yangın sırasında hangi görevi sürdürmek zorunda?

Acil aydınlatma, alarm, sesli tahliye, duman tahliye, haberleşme ve kontrol sistemleri farklı elektriksel ihtiyaçlara sahiptir. Bu nedenle aynı ulaşım projesinde birkaç farklı yangına dayanıklı kablo ailesi kullanılabilir.

Ardından gerekli çalışma süresini yangın ve tahliye stratejisine göre belirleyin. Her sisteme otomatik olarak en yüksek süreyi yazmak hem teknik hem ticari açıdan doğru yaklaşım değildir.

Devre bütünlüğü gerekiyorsa uygulanacak testi netleştirin. IEC 60331’in güncel ana yöntemleri yangın ve mekanik şoku değerlendirirken EN 50200 belirli küçük acil durum kabloları için ayrı bir Avrupa test yaklaşımı sunar.

FE180 ve PH120’yi yalnızca süre değerleriyle sıralamayın. Farklı test çerçevelerini temsil ettikleri için gerçek sertifikayı kontrol edin.

Ayrıca E30, E60 ve E90’ı yalnızca kablo sınıfı olarak değerlendirmeyin. Komple kablo kurulum sistemi; tava, kelepçe, destek ve sabitleme düzeniyle birlikte test edilir.

Duman ve halojen özelliklerini devre bütünlüğünden ayırın. LSZH tahliye ortamı açısından önemli olabilir; ancak kablonun yangında çalışmaya devam edeceğini tek başına göstermez.

Aynı şekilde B2ca gibi yangına tepki sınıflarını FE180 veya PH120 yerine kullanmayın. Reaction to fire ile resistance to fire ayrı mühendislik sorularına cevap verir.

Mekanik ve çevresel koşulları da unutmayın. Tünel, dış havalimanı güzergâhı ve istasyon teknik odası aynı zırh, dış kılıf, UV veya nem gereksinimine sahip olmayabilir.

Son olarak kablo sertifikasını exact ürün konstrüksiyonuyla eşleştirin. Başka bir damar sayısı, kesit veya ürün ailesinin test raporu gerçek sipariş edilen kablonun performansını otomatik olarak kanıtlamaz.

Böylece proje yalnızca yangına dayanıklı bir kablo değil; yangın sırasında gerçekten ihtiyaç duyulan güvenlik fonksiyonunu, gerekli süre boyunca ve doğru kurulum sistemiyle sürdürebilen bütüncül bir kablo çözümü seçer.