Yangına Dayanıklı Kablo Çeşitleri | FE180, PH120 ve E30-E90

Yangına dayanıklı kablo, yangın sırasında kritik elektrik, sinyal veya kontrol devrelerinin tanımlı test koşulları altında işlevini belirli bir süre korumasını hedefleyen özel bir kablo ailesidir. ETK Kablo; yangın alarmı, sesli tahliye, acil kontrol, bina yönetimi ve diğer güvenlik kritik sistemler için FE180, PH120 ve farklı sistem bütünlüğü gereksinimlerine yönelik kablolar üretir.

Ürün portföyünde JE-H(St)H, JE-HH, LIHH, LIHCH, LIH(St)H, LIH(St)CH ve J-H(St)H gibi farklı iletken, ekranlama ve devre yapısına sahip konstrüksiyonlar bulunur. Bu nedenle proje ekibi yangına dayanıklı kabloyu yalnızca “kaç dakika dayanır?” sorusuna göre seçmemelidir. Devre tipi, ekranlama, iletken yapısı, yangın testi, halojensiz malzeme gereksinimi ve kurulum sistemi birlikte değerlendirilmelidir.

Yangına Dayanıklı Kablo Çeşitleri

ETK Kablo'nun yangına dayanıklı kablo portföyü farklı güvenlik ve haberleşme devrelerine yönelik çeşitli konstrüksiyonlar içerir. Bazı ürünler çiftler halinde bükülmüş katı iletken yapısı kullanırken bazıları esnek Sınıf 5 iletken sunar. Ayrıca ekranlama tipi ürüne göre değişir.

FE180 Kablo Ne Anlama Gelir?

FE180 kablo, ilgili yangın testi koşulları altında kablo devresinin elektriksel bütünlüğünü belirli süre boyunca korumasına yönelik performansı ifade eder. ETK Kablo'nun bu kategorideki çeşitli FE180 ürünlerinde IEC 60331-21 devre bütünlüğü testi yer alır.

Ancak FE180 ifadesini “bina yangınında bütün sistem kesin olarak 180 dakika çalışır” şeklinde yorumlamak doğru değildir. Laboratuvar testi, tanımlı koşullarda kablo performansını değerlendirir. Gerçek tesisatta kablo taşıma sistemi, bağlantılar, sabitleme yöntemi ve diğer bileşenler de sistem sürekliliğini etkiler.

Bu nedenle proje ekibi FE180 değerini, şartnamenin istediği devre fonksiyonu ve diğer yangın sınıflarıyla birlikte değerlendirmelidir.

PH120 Kablo Ne Anlama Gelir?

PH120, yangın sırasında devre bütünlüğünü mekanik şok etkisiyle birlikte değerlendiren bir performans sınıfıdır. ETK Kablo'nun birçok yangına dayanıklı sinyal ve kontrol kablosu EN 50200 kapsamında PH120 performansı sunar.

Bu test yaklaşımı FE180 ile aynı değildir. Dolayısıyla FE180'deki 180 ve PH120'deki 120 sayılarını tek bir performans sıralaması gibi karşılaştırmamak gerekir. Test yöntemi ve değerlendirilen koşullar farklıdır.

Proje PH120 talep ediyorsa satın alma ekibi ilgili ürünün teknik dokümanındaki EN 50200 sonucunu kontrol etmelidir.

E30, E60 ve E90 Ne Anlama Gelir?

E30, E60 ve E90, yalnızca kabloya ait performans kodları değildir. DIN 4102-12 yaklaşımı kabloyu, kablo tavasını, destekleri, kelepçeleri, ankrajları, sabitleme aralıklarını ve montaj düzenini birlikte değerlendirir.

Bu nedenle bir ürünün E90 sistemi içinde kullanılabilmesi, kablonun tek başına “E90 kablo” olarak düşünülmesi anlamına gelmez. Proje, test edilmiş kurulum sistemiyle eşleşmelidir.

ETK Kablo'nun JE-H(St)H Bd ve JE-HH Bd ailelerinde E30, E60 ve E90 projelerine yönelik ürün seçenekleri bulunur. Ancak proje ekibi kullanılacak kabloyu ilgili onaylı destek ve montaj sistemiyle birlikte değerlendirmelidir.

FE180, PH120 ve E30-E60-E90 Arasındaki Fark

Dolayısıyla bu sınıflar tek bir “daha düşükten daha yükseğe” performans skalası oluşturmaz. Proje ekibi hangi testin hangi devre fonksiyonunu doğrulaması gerektiğine bakmalıdır.

Yangına Dayanıklı ve Alev Geciktirici Kablo Arasındaki Fark

Alev geciktirici kablo, alevin kablo boyunca yayılmasını sınırlamaya odaklanır. Buna karşılık yangına dayanıklı kablo, tanımlı yangın koşullarında elektriksel devre bütünlüğünü korumayı hedefler.

Bir kablo iki özelliği aynı anda taşıyabilir. Ancak IEC 60332 kapsamındaki alev yayılım performansı ile IEC 60331 veya EN 50200 kapsamındaki devre bütünlüğü aynı test değildir.

Bu nedenle proje şartnamesinde “alev geciktirici” yazması, otomatik olarak FE180 veya PH120 istediği anlamına gelmez. Benzer şekilde FE180 performansı da bütün CPR veya alev yayılım gereksinimlerinin yerine geçmez.

LSZH ile Yangına Dayanıklılık Aynı Şey midir?

Hayır. LSZH veya halojensiz yapı, yangın sırasında duman ve korozif gaz davranışına odaklanır. Yangına dayanıklılık ise devrenin yangın altında elektriksel işlevini sürdürmesine ilişkin ayrı bir performanstır.

ETK Kablo'nun birçok FE180/PH120 ürününde halojensiz dış kılıf ve düşük duman özellikleri aynı konstrüksiyonda bulunur. Ancak mühendisler LSZH özelliğini FE180 veya PH120 ile eş anlamlı olarak kullanmamalıdır.

Örneğin standart bir halojensiz J-H(St)H kablo, ürün adında ve test belgelerinde FE180/PH120 performansı bulunmuyorsa yalnızca “halojensiz olduğu için” yangına dayanıklı sayılmaz.

CPR Sınıfı ile FE180 Aynı Şey midir?

CPR Euroclass sistemi kablonun yangına tepki davranışını sınıflandırır. B2ca, Cca veya diğer Euroclass sınıfları alev yayılımı, ısı açığa çıkması, duman, damlacık ve asitlik gibi kriterleri kapsayabilir.

FE180 ve PH120 ise farklı devre bütünlüğü gereksinimlerini değerlendirir. Dolayısıyla B2ca bir kablo otomatik olarak FE180 değildir. Benzer şekilde FE180 bir ürünün CPR sınıfı ayrıca doğrulanmalıdır.

Avrupa projelerinde satın alma ekibi ilgili ürünün güncel Performans Beyanı (DoP) belgesini kontrol etmelidir. Böylece CPR sınıfı ile devre bütünlüğü gereksinimi birbirinden doğru biçimde ayrılır.

JE-H(St)H Bd FE180 PH120 Yangına Dayanıklı Kablo

JE-H(St)H Bd FE180 PH120, çiftler halinde bükülmüş Sınıf 1 bakır iletkenleri Al/PET ortak ekranla birleştiren halojensiz bir yangına dayanıklı kablodur. ETK Kablo bu konstrüksiyonda seramik formda çapraz bağlı polimer izolasyon ve cam elyaf esaslı yangın bariyeri kullanır.

Ortak ekran, elektromanyetik girişimin sinyal devreleri üzerindeki etkisini azaltmaya yardımcı olur. Bu nedenle mühendisler JE-H(St)H konstrüksiyonunu yangın alarmı, sesli tahliye, acil haberleşme ve benzeri güvenlik devrelerinde değerlendirebilir.

FE180 ve PH120 testleri ise ürünün yangın sırasında tanımlı koşullardaki devre bütünlüğü performansını ortaya koyar.

JE-HH Bd ve E30-E60-E90 Projeleri

JE-HH Bd, ekran gerektirmeyen uygulamalara yönelik halojensiz bir alternatif sunar. ETK Kablo'nun ilgili ürün ailesinde FE180 ve PH120 performansının yanı sıra uygun test edilmiş kurulum sistemiyle E30, E60 ve E90 projelerinde kullanılabilecek seçenekler bulunur.

Ekransız yapı her proje için dezavantaj oluşturmaz. Elektromanyetik girişimin düşük olduğu bir güzergâhta proje ekibi ekran ihtiyacını ayrı değerlendirebilir. Buna karşılık hassas sinyal hatlarında JE-H(St)H gibi ekranlı konstrüksiyonlar daha uygun olabilir.

LIHH, LIHCH ve LIH(St)H FE180 PH120 Arasındaki Fark

LIH ailesindeki temel farklılıklardan biri ekranlama yapısıdır. LIHH ekransız bir seçenek sunar. LIHCH kalaylı bakır örgü ekran kullanır. LIH(St)H ise Al/PET esaslı ortak ekran kullanır.

Bu ürün aileleri Sınıf 5 çok telli iletken yapıları sayesinde montaj sırasında daha fazla esneklik sunabilir. Ancak ekranlama ihtiyacını proje sahasındaki EMI koşulları belirlemelidir.

Örneğin motor sürücüleri veya güç devrelerinin yoğun olduğu güzergâhlarda ekranlı konstrüksiyonlar öne çıkabilir. Buna karşılık düşük elektromanyetik girişim bulunan bir hatta ekransız LIHH yeterli olabilir.

LIH(St)CH Çift Ekranlı Yangına Dayanıklı Kablo

LIH(St)CH FE180 PH120, Al/PET folyo ve kalaylı bakır örgü ekranı aynı konstrüksiyonda bir araya getirir. Böylece proje ekibi yangın devre bütünlüğü ile daha kapsamlı ekranlama ihtiyacını aynı ürün ailesinde değerlendirebilir.

Ancak daha fazla ekran her proje için otomatik olarak daha doğru seçim değildir. Kablo çapı, montaj alanı, topraklama yaklaşımı, elektromanyetik ortam ve maliyet birlikte değerlendirilmelidir.

TP Yangına Dayanıklı Kablolar Ne Zaman Kullanılır?

TP, iletkenlerin bükümlü çiftler halinde düzenlendiği yapıyı ifade eder. Bükümlü çift geometrisi, belirli sinyal uygulamalarında elektromanyetik etkileşimi ve çiftler arası gürültüyü kontrol etmeye yardımcı olur.

ETK Kablo'nun LIHH-TP, LIHCH-TP, LIH(St)H-TP ve LIH(St)CH-TP gibi FE180 PH120 ürünleri bulunur. Proje ekibi TP seçimini taşınacak sinyal, ekran gereksinimi, kapasite değerleri ve sistem üreticisinin teknik şartlarıyla birlikte değerlendirmelidir.

Yangın Alarm Kablosu ile Yangına Dayanıklı Kablo Aynı Şey midir?

Hayır. “Yangın alarm kablosu” bir kullanım alanını ifade eder. “Yangına dayanıklı kablo” ise tanımlı yangın testi altında devre bütünlüğü performansını ifade eder.

Standart J-Y(St)Y veya J-H(St)H yangın alarm kabloları alarm sisteminde kullanılabilir. Ancak ürünün FE180 veya PH120 performansı ayrıca tanımlanmamışsa bu kabloları yangına dayanıklı olarak kabul etmek doğru değildir.

Proje yangın sırasında alarm, tahliye veya kritik haberleşme devresinin çalışmaya devam etmesini istiyorsa tasarımcı uygun FE/PH gereksinimini ayrıca belirtmelidir.

Yangına Dayanıklı Enerji Kablosu Ne Zaman Gerekir?

Bu kategori ağırlıklı olarak yangına dayanıklı sinyal, kontrol ve haberleşme konstrüksiyonlarını kapsar. Buna karşılık yangın pompası, acil aydınlatma beslemesi veya diğer güç devreleri 0,6/1 kV enerji kablosu gerektirebilir.

Bu durumda proje ekibi NHXH, (N)HXH veya N2XH gibi yangına dayanıklı enerji kablosu ailelerini değerlendirmelidir. Güç kablosu ile sinyal kablosunun elektriksel ve konstrüksiyon gereksinimleri aynı değildir.

Yangına Dayanıklı Kablolar Nerelerde Kullanılır?

Yangına dayanıklı kablolar hastaneler, oteller, alışveriş merkezleri, yüksek katlı yapılar, havaalanları, metro ve tünel projeleri, demiryolu altyapıları, veri merkezleri, endüstriyel tesisler ve diğer güvenlik kritik yapılarda kullanılabilir.

Tipik devreler arasında yangın alarmı, sesli tahliye, acil haberleşme, BMS güvenlik fonksiyonları ve kritik kontrol hatları bulunur. Bununla birlikte her sistem aynı yangın sınıfını gerektirmez.

Proje mühendisi ilgili yönetmelik, sistem fonksiyonu, risk analizi ve teknik şartnameye göre gerekli performansı belirlemelidir.

Yangına Dayanıklı Kablo Seçerken Nelere Dikkat Edilmelidir?

İlk olarak devrenin yangın sırasında çalışmayı sürdürmesi gereken süre ve test yöntemi belirlenmelidir. Ardından proje ekibi FE180, PH120 veya E30/E60/E90 gibi ilgili performans gereksinimlerini tanımlar.

Daha sonra iletken yapısı, damar veya çift sayısı ve ekranlama ihtiyacı değerlendirilir. EMI riski varsa folyo, örgü veya kombine ekran seçenekleri öne çıkabilir.

Proje ekibi ayrıca halojensiz malzeme, duman yoğunluğu, korozif gaz performansı ve CPR gereksinimlerini kontrol etmelidir. Son aşamada ürünün güncel teknik föyü, test raporları, sertifikaları ve varsa DoP belgesi şartnameyle karşılaştırılmalıdır.

Yangına Dayanıklı Kablo Şartnamesinde Neler Yer Almalıdır?

İyi hazırlanmış bir şartname yalnızca “yangına dayanıklı kablo” yazmamalıdır. Teknik ekip iletken sayısını veya çift yapısını, iletken çapını ya da kesitini, ekran yapısını ve dış kılıf gereksinimini açıkça tanımlamalıdır.

Ayrıca FE180, PH120 veya gerekli E sınıfı ayrı ayrı yazılmalıdır. Proje CPR sınıfı istiyorsa Euroclass gereksinimi de ayrıca belirtilmelidir.

Bunun yanında gerekli test sertifikaları, Fabrika Kabul Testi (FAT) talepleri, markalama, ambalaj ve proje dokümantasyonu RFQ aşamasında tanımlanabilir. Böylece üretici teknik teklifi gerçek proje gereksinimine göre hazırlar.

Yangına Dayanıklı Kablo Üreticisi Olarak ETK Kablo

ETK Kablo, İstanbul'daki üretim tesisinde güvenlik kritik projeler için farklı yangına dayanıklı sinyal, kontrol ve haberleşme kabloları üretir. Portföy; FE180, PH120, ekranlı, ekransız, bükümlü çift ve halojensiz konstrüksiyonları kapsar.

Ayrıca ETK Kablo yangına dayanıklı enerji ve fiber optik kablo aileleri de üretir. Böylece EPC firmaları, elektromekanik yükleniciler, sistem entegratörleri, distribütörler ve altyapı projeleri farklı kritik kablo gruplarını aynı üreticiden değerlendirebilir.

Proje ekipleri ürün seçerken ilgili konstrüksiyonun test ve sertifikalarını şartnameyle eşleştirebilir. Böylece genel ürün ailesi yerine doğru kablo ve doğru yangın performansı üzerinden satın alma yapılır.

Yangına Dayanıklı Kablo Fiyatı Nasıl Belirlenir?

Yangına dayanıklı kablo fiyatı; bakır miktarı, iletken yapısı, damar veya çift sayısı, ekran tipi, izolasyon sistemi, halojensiz dış kılıf, yangın performansı ve sipariş miktarına göre değişir.

Örneğin ekransız LIHH ile bakır örgü ekranlı LIHCH aynı konstrüksiyona sahip değildir. Benzer şekilde yalnızca FE180/PH120 gerektiren bir ürün ile E30/E60/E90 sistem gereksinimi bulunan bir projenin teknik kapsamı farklı olabilir.

Bu nedenle ETK Kablo teknik şartnameyi, gerekli dokümantasyonu ve sipariş miktarını birlikte değerlendirerek proje bazında teklif hazırlar.

Yangına Dayanıklı Kablolar Hakkında Sıkça Sorulan Sorular

Yangına dayanıklı kablo nedir?

Yangına dayanıklı kablo, tanımlı yangın test koşulları altında elektriksel devre bütünlüğünü belirli bir süre korumaya yönelik özel bir kablo konstrüksiyonudur. İstenen performans FE180, PH120 veya ilgili diğer testlerle tanımlanabilir.

Yanmaz kablo ile yangına dayanıklı kablo aynı şey midir?

“Yanmaz kablo” piyasada kullanılan yaygın bir ifadedir. Ancak teknik olarak “yangına dayanıklı kablo” daha doğru tanımdır. Kablo seçimi mutlak “yanmazlık” iddiasına değil, tanımlı yangın testlerine dayanmalıdır.

FE180 ne demektir?

FE180, ilgili yangın testi koşullarında kablo seviyesindeki devre bütünlüğü performansını ifade eder. Bu değer komple bina tesisatının her koşulda 180 dakika çalışacağını tek başına garanti etmez.

PH120 ne demektir?

PH120, yangın ve mekanik şok etkisi altında devre bütünlüğüne yönelik bir performans sınıfıdır. ETK Kablo'nun çeşitli yangına dayanıklı kablolarında bu performans EN 50200 testleriyle değerlendirilir.

FE180 ile PH120 arasındaki fark nedir?

İki sınıf farklı test yöntemlerini ve koşullarını ifade eder. FE180 ile PH120'yi yalnızca 180 ve 120 sayılarını karşılaştırarak sıralamak doğru değildir.

E90 kablo ne demektir?

E90, DIN 4102-12 kapsamında komple kablo kurulum sisteminin 90 dakikalık fonksiyon bütünlüğüne yönelik sınıflandırmadır. Kablo, taşıma sistemi, sabitlemeler ve montaj düzeni birlikte değerlendirilir.

LSZH kablo otomatik olarak yangına dayanıklı mıdır?

Hayır. LSZH düşük duman ve halojensiz malzeme performansını ifade eder. Yangın altında devre bütünlüğü için FE180, PH120 veya ilgili başka bir performansın ayrıca doğrulanması gerekir.

B2ca kablo FE180 anlamına gelir mi?

Hayır. B2ca bir CPR yangına tepki sınıfıdır. FE180 ise yangın altında devre bütünlüğüyle ilgili farklı bir performansı ifade eder. Proje iki özelliği de talep ediyorsa ilgili ürün her gereksinimi ayrı ayrı karşılamalıdır.